O Μανιάτης γλύπτης Μιχάλης Κάσσης και η ιστορία πίσω από την προτομή του Γιάννη Ρίτσου στην Μονεμβασιά


Χάραξε εξαρχής το δικό του προσωπικό δρόμο στην Τέχνη και μέσα από τα έργα του – αδρά, στιβαρά, λιτά – είναι σαν να ξεπηδάει η ίδια η Μάνη. Ο τόπος που τον γέννησε και τον καθόρισε. Η προτομή του Γιάννη Ρίτσου, τοποθετημένη μπροστά στην οικία του ποιητή στην Μονεμβασιά, δεν έχει τις αδρές γραμμές που χαρακτηρίζουν τα περισσότερα έργα του όμως και πάλι ο Μιχάλης Κάσσης κατάφερε να «αφουγκραστεί» και να αποτυπώσει τον ποιητή όπως κανείς άλλος.

Κάτι ήξερε ο Ρίτσος…

Έχει, σίγουρα, ενδιαφέρον το παρασκήνιο πίσω από την δημιουργία της συγκεκριμένης προτομής, παρασκήνιο το οποίο μου εξιστόρησε ο ίδιος ο γλύπτης.

Ο δραστήριος “Σύλλογος των απανταχού Μονεμβασιτών” πλησίασε κάποια στιγμή τον Γιάννη Ρίτσο για να του μεταφέρουν την πρόθεσή τους να τον τιμήσουν δημιουργώντας την προτομή του και τοποθετώντας την στην Μονεμβασιά. Είχε προηγηθεί προεργασία από πλευράς τους και είχαν υπόψη τους ονόματα τριών υποψήφιων γλυπτών.

Ο Ρίτσος φυσικά αποδέχτηκε αυτή την πρόταση όμως έθεσε ένα όρο. Ο γλύπτης που θα δημιουργούσε την προτομή του ήθελε να είναι ο Μιχάλης Κάσσης. Οι άνθρωποι του Συλλόγου, μην μπορώντας φυσικά να φέρουν αντίρρηση, πήγαν στο εργαστήρι του Μανιάτη γλύπτη και του μετέφεραν την πρόθεση του Ρίτσου. Στην συνέχεια όλοι μαζί συναντήθηκαν με τον ποιητή ο οποίος επανέλαβε την πρόθεσή του και χάρηκε για την εξέλιξη.

Ο Κάσσης – παρά τις περιορισμένες δυνατότητες μιας προτομής – κατάφερε να δώσει κίνηση και ένα αίσθημα ανάτασης, στοιχεία που ανέδειξε η τοποθέτηση της προτομής σε ανοιχτό χώρο κάνοντας τον ποιητή να συνομιλεί με την ανοιχτοσύνη του πελάγου.

Το έργο τοποθετήθηκε σε ένα block πωρόλιθου πάνω στο οποίο ο Κάσσης χάραξε στίχους από το «Καπνισμένο τσουκάλι».

Ήρθαν έτσι τα πράγματα που το έργο της τοποθέτησης της προτομής, το έφερε μόνος του εις πέρας ο Κάσσης. Ολοκληρώνοντάς την διαδικασία βρέθηκε να στέκεται μόνος του στο πλάτωμα. Αυτός και ο ποιητής [του]. Ξαφνικά από τις στριφτές σκάλες που οδηγούν σε αυτό το επίπεδο [όσοι έχουν επισκεφθεί το σημείο θα το θυμούνται] εμφανίστηκαν πέντε μαυροντυμένες ηλικιωμένες γυναίκες οι οποίες συγκινημένες πλησίασαν την προτομή σταυροκοπούμενες. Ακούμπησαν και φίλησαν τον ποιητή με ένα βουβό πόνο. Ο Κάσσης συγκλονισμένος παρακολούθησε αυτό το μικρό, αναπάντεχο «τελετουργικό» και το θυμάται μέχρι σήμερα με συγκίνηση……


Κείμενο & φωτογραφίες: Πάνος Α. Παπαδολιάς