Η έκθεση του καλοκαιριού είναι στην Σπάρτη και στο Μουσείο της Ελιάς.

Η έκθεση του καλοκαιριού είναι στην Σπάρτη και στο Μουσείο της Ελιάς.

Κείμενο + φωτογραφίες: Πάνος Α. Παπαδολιάς


Αποτελεί ένα από τα πιο δυνατά χαρτιά της Λακωνίας. Ουκ ολίγες φορές έχουμε επισημάνει Lakonistas ότι το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού είναι μια πολύ σημαντική προίκα για την Σπάρτη. Υψηλού επιπέδου μουσειακή, εκπαιδευτική, αισθητική εμπειρία περιμένει τον επισκέπτη που διαβαίνει τις πόρτες του. Πληρέστατη αποτύπωση της κουλτούρας της Ελιάς μονταρισμένη σε μια αριστοτεχνική κι απόλυτα φιλική αφήγηση που συγκινεί τον Έλληνα και εντυπωσιάζει τον αλλοδαπό επισκέπτη. Κι όλα αυτά με την συνέπεια που προσδίδει το γεγονός ότι το μουσείο έχει λάβει υπόσταση σε ένα αυθεντικό τόπο της Ελιάς. Στην αίθουσα παράλληλων εκδηλώσεων του μουσείου έχουμε δει κατά καιρούς πολύ σημαντικά εικαστικά αφηγήματα και όχι μόνον. Χαιρόμαστε λοιπόν ιδιαίτερα που μετά από αρκετό καιρό ένα τέτοιο, άλλης κλάσης, εικαστικό γεγονός ταράζει φέτος το καλοκαίρι τα νερά με τη φροντίδα του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Τραπέζης Πειραιώς.

Τι είναι όμως το «Τελετουργικό» του γλύπτη Θεόδωρου Παπαγιάννη; Επισήμως πρόκειται για μια έκθεση ενός από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες γλύπτες. Μια ενότητα δημιουργημένη για το Μουσείο της Ελιάς στην οποία ενσωματώνεται και τιμάται το πολυσήμαντο ελαιόλαδο. Κι όμως. Το να μείνουμε μόνον σε μια τέτοια περιγραφή νιώθουμε ότι αδικεί και περιορίζει την σύλληψη του καλλιτέχνη.

Επιχειρώντας να γράψουμε εντυπώσεις από την επίσκεψή μας διαπιστώνουμε το πόσο δύσκολο κάποιες φορές είναι να αποτυπώσεις με λέξεις τις ισχυρές δονήσεις που σου προκαλεί η συνάντηση με το Αληθινό και το Υψηλό. Οι προσλαμβάνουσες του καθενός και η ανοιχτοσύνη του προφανώς παίζουν καταλυτικό ρόλο στο διάλογο που θα αναπτύξει με το έργο πόσο μάλλον με ένα οποίο έργο που βρίθει συμβολισμών και αβίαστα θα χαρακτηρίζαμε ως βαθιά πνευματικό.

Τα τοτέμ του Παπαγιάννη στέκουν άτρομα μπροστά στο Χρόνο, έχοντας κουμαντάρει αριστοτεχνικά τη φθορά που προκαλεί και έχοντας μετατρέψει σε υλικό δημιουργίας και ανάπλασης το φθαρτό. Στο κέλυφος ενός υποβλητικού ηχητικού περιβάλλοντος, στοιχισμένα ως αέτωμα αρχαιοελληνικού ναού, οι κεντρικές φιγούρες μοιάζουν με χαρακτήρες Αρχαίας Τραγωδίας, υπερυψωμένοι από το καθημερινό κι όμως πάντα ανθρώπινοι. Προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσεις τις άχρονες αυτές φιγούρες νιώθεις να φέρνουν στο προσκήνιο κάτι από τις πρωτόγονες, προιστορικές φόρμες, να κλέβουν κάτι από τον μινιμαλισμό των κυκλαδίτικων, να ενσωματώνουν στοιχεία της γλώσσας των Αβορίγινων, να δανείζονται κάτι από τα επιβλητικά ιερατικά κοστούμια των ταινιών του Παζολίνι, να κουβαλούν όμως και ίχνη από μια δυστοπική πραγματικότητα τύπου Mad Max.

Συλλήψεις απλά μεγαλειώδεις, δημιουργίες πυρετικής καλλιτεχνικής έξαψης που συνταιριάζουν τα αταίριαστα με τρόπο σχεδόν αποκαλυπτικό. Η κυκλική δεξαμενή με το λάδι στο επίκεντρο υπενθύμιση της θέσης του λαδιού στη ζωή μας ως στοιχείου όχι διατροφικού και μόνον αλλά ως στοιχείου που συντροφεύει τον Έλληνα δια βίου. Από τη βάπτιση έως το Θάνατο.

Οι φιγούρες της εισόδου λειτουργούν ως πρόλογος για την όλη εμπειρία ενώ σαν μια μεγάλη Θεά, η γυναικεία φιγούρα που στέκει μόνη της, προκαλεί το θεατή σε αναστοχασμό.

Γράφοντας αυτές τις σκέψεις και τις εντυπώσεις δεν έχουμε πρόθεση να δώσουμε έτοιμα κλειδιά στον επόμενο επισκέπτη της έκθεσης. Μάλλον είναι μια δική μας ερμηνεία / προσέγγιση σε μια εικαστική εμπειρία από αυτές που δεν βιώνουμε τακτικά. Όχι μόνον για τα δεδομένα μιας μικρής επαρχιακής πόλης «εκτός κέντρου» αλλά ευρύτερα.

Το «Τελετουργικό» του Παπαγιάννη θα τολμούσαμε να πούμε πως λειτουργεί σαν  ιδεόγραμμα μιας Αρχαίας Τραγωδίας. Γι’ αυτό και πρέπει να μην το αντιμετωπίσετε ως «επίσκεψη σε μια έκθεση γλυπτικής» αλλά να είστε προετοιμασμένοι για μια μυσταγωγική εμπειρία.

Θέλουμε και συνέχεια. Έχουμε την ανάγκη συνέχειας. Ως Lakonistas λοιπόν καταθέτουμε στο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Τραπέζης Πειραιώς την πρόταση να ξεκινήσει μια σειρά συνεργασιών με σύγχρονους δημιουργούς και να τους προσκαλέσει να δημιουργήσουν έργα εμπνευσμένα από την Ελιά. Είναι ο δικός μας τρόπος να πούμε ένα «μπράβο» στην εξαιρετική αυτή πρωτοβουλία.

 

      ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ:

  • Διάρκεια έκθεσης: 1 Ιουλίου-18 Σεπτεμβρίου 2017
  • Η είσοδος στην έκθεση είναι ελεύθερη.
  • Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με το Μουσείο, στο τηλέφωνο 27310 89315 (καθημερινά εκτός Τρίτης, 10:00-18:00).
  • Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού: Όθωνος-Αμαλίας 129, Σπάρτη 23100
  • piop.gr
  • Για τον καλλιτέχνη μπορούν να γραφτούν πολλά. Παιδί της Ηπείρου ο ίδιος, δημιούργησε ένα εξαιρετικό μουσείο στον τόπο του και σας καλούμε να διαβάσετε την εισαγωγή στην ιστοσελίδα του.

 

Leave a Reply